آموزش ترانه نویسی
اول اگر موافق باشید یه مرور اجمالی از کارگاه قبل انجام میدم بعد شروع میکنیم
در آموزش قبل ابتدا ترانه رو تعریف کردیم
گفتیم کلامی برای ادغام با موسیقی
گفتیم این کلام لزوما نیازی نیست موزون و مقفا باشد
میتونه در قالب های مختلف سروده بشه
حتی در قالب شعر سپید
و نمونه هایی رو برای هر کدام ذکر کردیم که همگی موفق بودند
تا اونجا بحث تنها ارائه ی مثال بود تا اینکعه رسیدیم به قالب غزل_ترانه که سه تا نکته داشت و گفتیم
امروز هم برای تکمیل اون بحث حتی پا رو فراتر میگذاریم و عرض میکنم که ترانه حتی میتواند ترکیبی از چند قالب باشه
که اصطلاحا بهش میگن قالب تلفیقی
قالب تلفيقى
وفادارى به يك قالب در ترانه به هيچ عنوان الزامى نيست و عدم وفادارى امكانات تازه اى در اجرا فراهم مى كند. بعضاً چندين قالب در يك ترانه با هم در مى آميزند به ويژه در ترانه هايى كه بر روى ملودى ساخته مى شود:
ايران اى سراى اميد/بر بامت سپيده دميد
بنگر كز اين مهِ پر خون/خورشيدى خجسته رسيد
اگر چه دلها پر خون است/شكوهِ شادي افزون است
سپيده ى ما گلگون است/كه دستِ دشمن در خون است
اى ايران غمت مٓرِساد/جاويدان شكوهِ تو باد
راهِ ما،راهِ حق،راهِ بهروزى ست/اتحاد،اتحاد،رمز پيروزى ست
صلح و آزادى،جاودانه بر همه جهان/خوش باد جاودانه خونِ عاشقان
خب ..تا اینجا سوالی نیست؟؟
ببخشید استاد لالایی هم جزء ترانه ست ؟
بعد از آن به مثالها رجوع کردیم و فهمیدیم درسته که ترانه میتونه بی وزن و قافیه سروده بشه ولی هر چه از ابزار نظم و قافیه بهتر استفاده کنیم ترانه ی ماندگار تری مینویسیم و بهتر به خاطر سپرده میشه
من استاد نیستم
این کلمه رو خواهش میکنم به حرمت کلمه ی استاد برای من تکرار نکنید...همه ی لالایی ها ترانه اند
من واقعا قصد آموزش قافیه رو ندارم و شاید در توان و بضاعت علمی حقیر هم نباشه و این زحمت رو خانوم دکتر لشکری بخوبی میکشند
منتها یک سری آسیب ها هست در ترانه ی امروز که خیلی همه گیر شده
اومدیم در ادامه اول قافیه رو تعریف کردیم که بهخ اونها بپردازیم
تعريف قافيه
حرف يا حروفِ مشتركِ هجاى پايانىِ كلماتِ بدونِ حروفِ الحاقى.
حروف در زبانِ فارسى به دو شاخه ى كلىِ صامت و مصوت تقسيم مى شوند.
صامت به حروفِ ساكن گفته مى شود: ب-پ-ت-ث-ح-خ-ج-چ-د-ذ-ر-ز-ژ-س -ش-ص-ض-ط-ظ-ع-غ-ف-ق-ك-گ-ل-م-ن-واو-ه-ى
مصوت : حروفى كه متحرك هستند و بر دو نوع است:
مصوتِ بلند: آ-او- ايى
مصوتِ كوتاه: اُ- اِ - آ
قافيه از تكرارِ الگوهاى مشخص در آخرين هجاى (بخش،سيلاب) هر كلمه پديد مى آيد. براى نمونه: آسمان و زبان هم قافيه اند، چرا كه هجاىِ پايانى هر دو كلمه با ((ان)) به اتمام مى رسد ، ولى براى نمونه آسمان با آشكار نمى تواند قافيه شود، چرا كه هجاىِ پايانى اولى با ((ان)) و ديگرى با ((ار)) تمام مى شود.
و آسان ترین راه شناخت قافیه ی درست رو هم گفتیم
بهترین راه برای تشخیص سالم بودن یا سالم نبودن قافیه ها در شعر و یا ترانه اینست که حروف الحاقی و یا جزء دوم را (در کلمات مرکب) از کلمه ها حذف کنید و سپس کلمات رو محک بزنید و ببینید آیا هم قافیه هستند یا خیر...بعنوان مثال کلماتی مثل نیرومند و دانشمند هم قافیه نیستند چرا که اگر جزء دوم یعنی «مند» را از کلمات حذف کنیم تنها نیرو و دانش میمانند که بهیچ وجه هم قافیه نیستند...یا مثلا دو کلمه ی بهتر و بیشتر را هم نمیشه قافیه گرفت چون با حذف «تر» همان اتفاق می افتد و به با بیش هم قافیه نیست..
توضیح تکمیلی اینکه به این عیب قافیه «ایطاء» میگن...و وقتی پیش می آید که قافیه تنها بر اساس تکرار جزء دوم کلمات مرکب باشد....مثال هم که گفته شد
خب این کل مطالب گذشته بود و مثال های متعددی رو هم عنوان کردیم و دوستان نظر دادند
قرار شد این هفته چهار تا از نکات مهم رو مرور کنیم که آسیب های متداول دنیای امروز ترانه رو شامل میشن