اله نوشت
و اولین ترانه ی سپید در تاریخ موسیقی نوین ایران است
خب....دیدید به یاد آوردن ترانه های بدون
بدون وزن و قافیه چقدر سخت تره؟؟
حال آنکه ترانه ماهیتن به وزن و قافیه احتیاجی نداره
و تاریخ موسیقی هم پره از ترانه های بدون قافیه
مثل این
پشت اين پنجره ها دل ميگيره/ غم و غصه ى دل و تو مى دونى
وقتي از بخت خودم حرف ميزنم/ چشام اشك بارون ميشه، تو مى دونى
عمريه غم تو دلم دندونيه/ دلِ من زندون داره، تو مى دونى
هرچى بهش ميگم تو آزادى ديگه/ ميگه: من دوسِت دارم، تو مى دونى
ميخوام امشب با خدام شكوه كنم/ شكوه هاى دلمو تو مى دونى
بگم اى خدا چرا بختم سياست/ چرا بخت من سياست؟ تو مى دونى
پنجره بسته ميشه ، شب ميرسه/ چشام آروم نداره ، تو مى دونى
اگه امشب بگذره، فردا ميشه/ مگه فردا چى ميشه؟ تو مى دونى
(زندون دل، خنو)
ولی الان فکر کنم همه با من هم عقیده اید که ترانه های با وزن و قافیه بهتر به خاطر سپرده میشن
و نقش قافیه چقدر در شنیده شدن اثر مهم است
شما میتوانید ترانه ای بنویسید زیبا...بدون وزن...بدون قافیه
ولی بدانید
اگر بخواهید اینکار رو بکنید
مثل دونده ای هستید که در خط شروع چندین متر عقب تر ایستاده
یعنی شهرت یه خواننده میتواند تایید کننده حتی شعر های با وزن کمتر باشد
میتوانید با تلاش...تصویر سازی و ملودی خوب اول بشید
ولی سخته....تمرین میخواد
نگران با من استاده سحر ...
تو را من چشم در راهم شباهنگام ...
خب پس بیایید شروع کنیم
اگر از من بپرسید ترانه ی خوب چه ویژگی هایی داره سه تا چیزو میگم:
1-قواعد دستوریش درست باشه
2-تصاویرش قشنگ باشه و پیام داشته باشه
3- قابلیت تلفیق با موسیقی داشته باشه
تا حالا همه ش مقدمه بود
برای هر سه تا بنظر من بهترین ابزار قافیه ست
و از این جا کارگاه ما بصورت جدی شروع میشه
الان ضرورت وزن و قافیه رو فهمیدیم و میخوایم قافیه رو تعریف کنیم
تعريف قافيه
حرف يا حروفِ مشتركِ هجاى پايانىِ كلماتِ بدونِ حروفِ الحاقى.
حروف در زبانِ فارسى به دو شاخه ى كلىِ صامت و مصوت تقسيم مى شوند.
صامت به حروفِ ساكن گفته مى شود: ب-پ-ت-ث-ح-خ-ج-چ-د-ذ-ر-ز-ژ-س -ش-ص-ض-ط-ظ-ع-غ-ف-ق-ك-گ-ل-م-ن-واو-ه-ى
مصوت : حروفى كه متحرك هستند و بر دو نوع است:
مصوتِ بلند: آ-او- ايى
مصوتِ كوتاه: اُ- اِ - آ
قافيه از تكرارِ الگوهاى مشخص در آخرين هجاى (بخش،سيلاب) هر كلمه پديد مى آيد. براى نمونه: آسمان و زبان هم قافيه اند، چرا كه هجاىِ پايانى هر دو كلمه با ((ان)) به اتمام مى رسد ، ولى براى نمونه آسمان با آشكار نمى تواند قافيه شود، چرا كه هجاىِ پايانى اولى با ((ان)) و ديگرى با ((ار)) تمام مى شود.
البته زحمت قافیه را خانوم لشکری میکشن
من فقط میخوام چند تا آسیب ها و تفاوت هاش در ترانه رو بگم

بهترین راه برای تشخیص سالم بودن یا سالم نبودن قافیه ها در شعر و یا ترانه اینست که حروف الحاقی و یا جزء دوم را (در کلمات مرکب) از کلمه ها حذف کنید و سپس کلمات رو محک بزنید و ببینید آیا هم قافیه هستند یا خیر...بعنوان مثال کلماتی مثل نیرومند و دانشمند هم قافیه نیستند چرا که اگر جزء دوم یعنی «مند» را از کلمات حذف کنیم تنها نیرو و دانش میمانند که بهیچ وجه هم قافیه نیستند...یا مثلا دو کلمه ی بهتر و بیشتر را هم نمیشه قافیه گرفت چون با حذف «تر» همان اتفاق می افتد و به با بیش هم قافیه نیست..
توضیح تکمیلی اینکه به این عیب قافیه «ایطاء» میگن...و وقتی پیش می آید که قافیه تنها بر اساس تکرار جزء دوم کلمات مرکب باشد....مثال هم که گفته شد
من چهار تا قاعده کلی رو برای قافیه در ترانه ضروری میدانم که احتمالا برای هفته ی آینده میگم...فقط با توجه به همین تعریف من مثال میزنم و دوستان بگن قافیه درسته یا نه
مثال اول
پلک تو فاصله ی دست و کاغذ و غزل من و عاشقانه بود
رستن از پیله ی خواب، ای کلید قفل شعر،خواب شاعرانه بود
( نفس،،شهیار قنبری)
جواب؟؟
فقط با توجه به تعریف جواب بدید
عاشقانه و شاعرانه قافيه هستن ديگه
عاشق وشاعر نمیشه
الان اگر "آنه" رو از هر دو حذف کنیم با توجه به تعریف...میماند عاشق و شاعر
که قافیه نیستن
دقیقا
رفتنِ توافولِ خاکستری ستاره ی دل بستنِ من بود
شعرِعجیب اسم تو،غزل نبود، حماسه ی شکستنِ من بود
(سبد،،ایرج جنتی عطایی)
؟
قافیه درسته
تمامِ سهمِ من بی تو، همین آوازِدلگیره
هجومِ بغضِ چندتا نُت،که یک بندوگلو گیره
(بی تو،،،محمد امیری دوماری)
جواب؟؟
بله قافیه غلطه....ضبط این کار هم متوقف شده....جالبه که دو سال پیش این رو با ملودی زیبای آرش عابدی ساختیم و حسین شکری هم خوند اما بعدا با خواهش من منتشر نشد
گلکم بهار بی تو ، مرگ پاییزی مونه
تن تنهایی م و، گل زخمای تو می پوشونه
کاری از دست غزل بر نمیاد آینه دار
که حضورت غزلام و،خط به خط می سوزونه
( غزلک،،شهیار قنبری)
شما تا اینجا باید بتونید 40-50 درصد قافیه های غلط رو تشخیص بدید با همین تعریف و راهکار ساده