بادمجان (یا بادنجان) بم آفت ندارد

از این ضرب‌المثل مانند بسیاری از ضرب‌المثل‌ها، هم به طعنه و از جنبه منفی، و هم برای تعریف و تمجید استفاده می‌شود و اغلب در هر دو مورد، حالتی از طنز و شوخی هم دارد.

وقتی کسی آنچنان سرسخت باشد که از همه یا بیشتر بلاها جان سالم به‌ در ببرد، و یا از هر شکستی مثلا شکست مالی و غیره... سربلند بیرون بیاید، و کلا در هر زمینه‌ای با موفقیت پیش برود، از این ضرب‌المثل در مقام تعریف از او استفاده می‌شود.

گاهی هم برای توهین و طعنه و از روی ناراحتی به افرادی گفته می‌شود که به هر دلیلی چه درست و چه غلط، ممکن است مورد تایید و عنایت گوینده نباشند.

اغلب هر دو جنبه منفی و مثبت این مثل هنگامی استفاده می‌شود که ابتدا حین محاوره و صحبت، خبری در مورد بیماری یا اتفاقی بد برای شخص مورد نظر به گوش شنونده و مخاطب برسد، و آنگاه مخاطب در پاسخ از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند.

برای مثال شخصی به دیگری می‌گوید: فلانی بیمار است. آنگاه اگر شخص بیمار مورد تایید شنونده باشد، او در پاسخ می‌گوید: نگران نباش. خوب میشه. بادمجان بمه، آفت نداره.
حال اگر شخص بیمار مورد تایید وی نباشد همین جمله را با طعنه و پوزخند و حتی نفرت ادا می‌کند.

گفته می‌شود احتمالا دلیل استفاده از این مثل به شرایط بادمجان بم برمی‌گردد و این نکته که چون بادمجان بم در شرایط خوبی رشد می‌کند، کمتر از بادمجان‌های شهرهای دیگر آسیب می‌بیند.