نکته ها :
الف : بعضی از صامت های زبان فارسی ، در نوشتار دارای چند علامت هستند ، در حالیکه تلفظ آنها یکسان است ، به بیان ساده تر یک "واج" هستند که چند شکل نوشتاری دارند مانند :
(ء = ع) (ت = ط) (ز = ذ = ض = ظ)
(س = ث = ص ) ( غ = ق ) (ه = ح )

ب : " الف " به شکل سنتی آن از الفبای حروف صامت حذف شده است و همزه بعنوان یک صامت مستقل و مشابه عین در نظر گرفته شده است ، در مورد علت این موضوع در آینده توضیح بیشتری ارائه خواهد شد

ب : حروف مصوت
در زبان فارسی دو نوع مصوت داریم
مصوت کوتاه شامل : (ــَ‐ و ــِـ و ــُـ)
و یا اَ ، اِ ، اُ
و یا (فتحه ، کسره ، ضمه)
مصوت بلند شامل : ( آ ، او ، ای )
دقت کنید که شکل نوشتاری این سه مصوت بسته به محل قرارگرفتن آنها در واژه تغییر میکند
برای مثال " آ " در واژه ی "پارسا" بعنوان حرف دوم و در آخر کلمه ، بدون مد نوشته میشود ولی همان "آ " خوانده میشود
و یا "او" در واژه ی " بو " با حذف علامت نوشتاری ( ا ) نوشته میشود ولی همان ( او) خوانده میشود.
( ب + او = بو)
و یا
"ای" در واژه "سی" با حذف علامت نوشتاری ( ا ) نوشته میشود ولی همان ( ای)خوانده میشود
(س+ای=سی)
نکته : تفاوت اساسی بین مصوت کوتاه و بلند ، میزان کششی است که در زمان خواندن آنها ایجاد میشود
مثال : عبارت زیر را بخوانید
به بابا
دو مرتبه بخوانید :
بِ + با با
دقت کردید : اولا " به " را "بِ " خواندید و ثانیا طول کشش صوت آن را کوتاه ادا نمودید ، به همین دلیل " بِ " را یک هجای کوتاه مینامیم در صورتیکه طول
کشش صوت در "با" را تقریبا دوبرابر طول کشش "بِ" کشیدید ، به همین دلیل "با" را یک هجای بلند مینامیم
نکته :
حروف " ا " ، " ی " ، " و" وقتی مصوت هستند که دومین حرف هجا باشند ، بنابراین اگر این حروف ، حرف اول و یا سوم هجا باشند صامت محسوب
میشوند.
پرسش : هجا چیست
پاسخ : واحد های آوائی را "هجا" و یا در اصطلاح جدید فارسی "بخش" و یا "صدا" نامیده اند
تعریف هجا :
هجا یک واحد از گفتار است که با هر ضربه ی هوای ریه از فضای دهان به بیرون رانده میشود.
هجا از ترکیب صامت ها و مصوت ها تشکیل میشود
در زبان فارسی دو نوع هجای اصلی و یک نوع هجای ترکیبی شناسائی میشود
هجای کوتاه و هجای بلند را هجای اصلی مینامیم
هجای ترکیبی شامل یک هجای بلند به اضافه یک هجای کوتاه است که آنرا هجای کشیده نامیده اند
در دانش عروض و برای راحتی علاماتی را بعنوان معرف و نمایشگر هجا معرفی کرده اند :
هجای کوتاه را با یکی از دو علامت ( ^ و یا U ) نشان میدهند
هجای بلند را با علامت ( __ ) نشان میدهند
هجای کشیده را با علامت ( ^) و یا ( U) نشان میدهند