صنایع ادبی(قسمت چهاردهم)

مجاز:

عبارت است از استعمال لفظ در غیر معنی اصلی خود.در ادبیات، مرسوم است که واژه ها وجملات را در معنی اصلی به کار نبرند.اما برای این منظور،اولا باید قرینه ای وجود داشته باشد تا مقصود فهمیده شود وثانیا باید بین معنای اول یعنی حقیقی وثانوی یا مجازی، رابطه یی وجود داشته باشد.
در علم بیان به این رابطه"علاقه"می گویند.
در غیر این صورت نمی توان معنی واژه ها را تغییر داد.مثلا "در"گفت و "دیوار"فهمید.

قرینه:عبارت است از سر نخی که نشان می دهد کلمه یا فعل در معنی اصلی خود به کار نرفته است.

قرینه بر دو قسم است:

1-لفظی:لفظ یا الفاظی در جمله که یا عبارت که نشان می دهد کلمه ای در معنی مجازی به کار رفته است.مانند:
جهان دل نهاده، بر این داستان
همان بخردان وهمان راستان

در بیت فوق، "دل نهادن بر داستان"علامت ونشانه ای است که نشان می دهد "جهان"در غیر معنی اصلی خود استفاده شده است وبه معنی"جهانیان"است.

2-قرینه معنوی:از محتوا ومعنی ومفهوم واز مکانی که آن سخن بیان می شود می توان فهمید که کدام کلمه یا کلمات در معنی مجازی به کار رفته است.

علاقه:ارتباط وهماهنگی است که بین معنی اولیه وثانویه به کار می رود .
قدما مجازرا به شرعی وعرفی وعقلی و لغوی تقسیم کرده بودند که از میان آنها فقط مجاز عقلی ولغوی در ببان مورد بحث قرار می گیرد.

مجاز لغوی:آن است که در زبان ادبی واژه یی در معنی اصلی خود به کار نرود مانند نرگس که اسم گلی است اما گاهی به عنوان استعاره از چشم به کار می رود.

مجاز عقلی،یا اسناد مجازی:اسناد فعل به فاعل غیر حقیقی است که ادبیات به وفور دیده می شود.
مثلا می گوییم ابر گریست ومجازا گریه کردن را به ابر اسناد می دهیم.

ادامه دارد....