آموزش شعر (34)- انتشارات مانا ایده
فرم وساختار
فرم ،عبارت است از محتوی شکل گرفته وکارشده در قالبهای مختلف.مجموعه ای از عناصر که بافت وساختارادبی را به وجود می آورندفرم نام دارند.
فرمالیست ها می گویند: هر اثرادبی که درکل نظام، وظیفه وکنشی برعهده دارد فرم است.
نخستین سند فرمالیسم روسی را رساله ی ویکتور شکلوفسکی یعنی"رستاخیز واژه"می دانند.
به این معنی که هر ذهنیتی،برای عینیت یافتن نیازمند به شکلی مرتبط ومترتب شده است تابتواند به عرصه فیزیکال زبان وارد شود.
فرم همان محتوی شکل گرفته شده جهت نظم بخشیدن به اندیشه های شاعر است.
یاکوبسن در این زمینه چنین نوشت:ادبیت یا به عبارت دیگر تبدیل گفتار به انرژی ادبی ونظامی که براین تبدیل اثر می گذارد دستمایه ی اصلی است که زبانشناسی درتحلیل خوداز شعر تکامل می دهد.
به عبارتی می توان گفت که فرم، عرصه دخالت آگاهانه شاعراست بر اجزای سازنده واساسی متن.متن زمانی استقلال ادبی پیدا خواهد کرد. که دارای ادبیت وشگردهای بیانی باشد.
فرم دارای اجزایی است از قبیل:وزن،ترکیب،نحو(زبان)،طرزنگارش،قافیه ومحتوا.
ساختار در لغت ،به معنای چگونگی ساختمان چیزی وترتیب اجزای آن است.ودرواژه نامه فرهنگستان به معنای سازمان درونی یک جمله ویا واحدهای دستوری کوچکتر اطلاق می شود.
در گذشته، ساختار قالبی بود که فرم یامحتوی در آن ریخته می شدولی الان خود پدیده ای است که همزمان با روند شکل گرفتن شعر،صورت می بندد.
شعرهای روایی که در ساختارهای منسجم شعری شکل می گیرندمعمولا قالبهایی منسجم تر پدیدار می شوند.
به طور مثال:
مرغ افسانه(نیما یوشیج)نشانی(سهراب)وآرش کمانگیر(کسرایی)
بحث ساختارگرای،براین باب قرار می گیردکه چگونه چندبیت از ابیات یک شعررا با یکدیگرقابل مقایسه است؟
در ساختارگرایی به سه بخش توجه می شود:
1-استخراج اجزاء اثر
2-برقراری ارتباط موجود بین اجزاء
3-نشان دادن دلالتی که درکلیت ساختاراثراست.
منابع استفاده شده:
1-نقدادبی ،دکتر شمیسا
2-راهنمای ادبیات معاصر، دکتر شمیسا
3-ساختاروتاویل ،بابک احمدی
4-شعرنو،نوآوری درفرم وساختارشعرwww.shereno.com
5-فرهنگ معین