صنایع ادبی(قسمت دوازدهم)

ذم شبیه مدح:
سخن متکلم آن چنان است که پندارند ستایش کسی است، اما وقتی سخن را بشکافند نکوهش اوباشد.
مثال:ای طایر عیسی آفرینش
وی طایر عیسوی به بینش
(صبای کاشانی)

ذوقافیتین:
آن است که در اشعار دوقافیه را پهلوی یکدیگر یا به اندک فاصله یی آورند. برخلاف تشریع دراین صنعت بایک قافیه معنی تمام نمی شود.
مثال:
ای شاه زمین، بر آسمان داری تخت
سست است عدوتا تو کمان داری سخت
(امیرمعزی)

ردالصدر علی العجز:
آن است که کلمه ای را که در آخر بیت آمده است در اول بیت بعد تکرار کنند.
مثال:
در دلم افتاد آتش، ساقیا
ساقیا آخر کجایی؟هین بیا

هین بیا کز آرزوی روی تو
برسر آتش بماندم،ساقیا
(مولانا)

ردالعجز علی الصدر=تصدیر:
آن است که کلمه ی صدر بیت یاجمله را،عینا یا با معنی متفاوت(جناس تام)درعجز بیت یا جمله بیاورند.
"بیگانه که دوست باشد خویش است وخویش که دشمن باشد بیگانه"

رد القافیه:آن است که قافیه ی مصراع اول مطلع یا غزل را درآخر بیت دوم تکرار کنند.اگر چه تکرار قافیه قبل از هفت یا ده بیت، صحیح نیست.
مثال:
مخمور جام عشقم ساقی بده شرابی
پرکن قدح که بی می مجلس نداردآبی
وصف رخ چوماهش درپرده راست نیاید
مطرب بزن نوایی ساقی بده شرابی
(حافظ)

ادامه دارد....