صنایع ادبی(قسمت نهم)
ترصیع:
آن است که تمام یا اکثر کلمات بیت یا مصراعی ازشعر یا فقره ای از نثر،باقرینه ی خود دروزن وحرف روی مطابق باشد.
مثال:
یار سرگشته
کاربرگشته

تسجیع=سجع
سجع آن است که کلمات آخر قرینه های سخن به نوعی آهنگین باشد.سجع برسه قسم است:
الف)سجع متوازی:درآخرقرینه های کلام،کلماتی ذکر می شود که دروزن وحرف روی موافق باشند.
مثال:
گوی باخته واسب تاخته

ب)سجع متوازن:کلمات آخر قرینه های کلام،دروزن موافق ودر حرف روی مختلف باشند.
مثال:
ازاین سبب در گرفتن اوتاخیرکردودرآن دیگرتعجیل

سجع مطرف)درآخرقرینه های کلام،کلماتی ذکر شود که دروزن مختلف ودرحرف روی موافق باشند.
مثال:
دوستی را که به عمری فراچنگ آرند نشاید که به یک دم بیازارند.

تشابه الاطراف:آن است که یک یا چندکلمه ی آخر مصراع بابیت درآغاز مصراع یابیت دوم تکرار شود.
مثال:
چرخ یک گاری درحسرت واماندن اسب
اسب درحسرت خوابین گاری چی
مرد گاری چی درحسرت مرگ

تضمین المزدوج:دونوع است:
الف)هماهنگ کردن دوقرینه ی نظم یانثر به واسطه ی رعایت حرف روی درافعال پایانی وتقابل اسجاع متوازی ومطرف وانواع جناس ،درحشو هر جمله است.
درسخنی که تضمین المزدوج وجود دارد،گویی دو یا یا چندپاره ی کلام قرینه ی همدیگر هستند وبه همین دلیل ادبای ایرانی آن را" اعنات قرینه" گفته اند.
مثال:
ابکار وافکار هریک را بازجوید وبخور وبخار هریک را ببوید.

ممکن است درکلام،صنعت ازدواج وتضمین المزدوج هردو وجود داشته باشد.
گفتا به عزت عظیم وصحبت قدیم، که دم برنیارم وقدم برندارم.

ب)درنوع دوم ،به جای همسانی حرف روی میان دو فعل آخر جمله ها (قافیه)،فعل یا اسمی یکسان(ردیف)دوجمله رابه هم پیوند می دهد.
مثال:
یک طلعت زیبا به از هزار خلعت دیبا
(سعدی)
ادامه دارد...